หน้ากากผ้าฝ้ายมัสลินสองชั้นสามารถกันละอองน้ำ จึงน่าจะป้องกันการติดโควิดได้ แต่เคยสงสัยไหมว่าทำไมต้องสองชั้น? แล้วผ้าชนิดอื่นล่ะ ถ้าเอามาทำหน้ากากจะเวิร์กไหม?ชวนคุณไปรีวิวการทดลองว่า หน้ากากผ้าสองชั้นที่ทำจากผ้าฝ้ายซ้อนกับผ้าอีกชนิด เช่น ไหม ชีฟอง และสักหลาด ก็มีประสิทธิภาพในการกรองอนุภาคได้ดีไม่แพ้หน้ากาก N95!


ทำไมใส่หน้ากากผ้ากันโควิดต้องคิดให้รอบคอบ

เพราะเชื้อโควิดสามารถแพร่กระจายผ่านละอองน้ำที่ออกมาจากทางเดินหายใจเมื่อผู้ป่วยไอ จาม พูดคุย หรือเพียงแค่หายใจ โดยละอองน้ำที่มีขนาดน้อยกว่า 5 ไมโครเมตร จะฟุ้งกระจายเป็นอนุภาคเล็ก ๆ ในอากาศ ที่ในทางวิทยาศาสตร์เรียกว่าแอโรซอล ซึ่งอาจจะเล็ดลอดผ่านวัสดุที่ใช้ทำหน้ากาก ดังนั้น หน้ากากอนามัยที่ดีต้องกรองอนุภาคละอองน้ำเล็ก ๆ เหล่านี้ได้ เพื่อไม่ให้เราหายใจเอาเชื้อโควิดเข้าไปในร่างกาย โดยหน้ากาก N95 ถูกออกแบบให้มีประสิทธิภาพในการกรองอนุภาคได้สูงถึง 95 เปอร์เซ็นต์ แต่หน้ากากผ้าที่ตัดเย็บกันเองอาจไม่มีประสิทธิภาพเท่าที่ควร

ผ้าฝ้าย ซึ่งในงานวิจัยใช้ผ้าทอละเอียดด้วยจำนวนเส้นด้าย 600 เส้นต่อตารางนิ้ว (ซ้ายบน) ผ้าไหมหลากสีสันที่นิยมใช้ทำผ้าพันคอ (ขวาบน) ผ้าชีฟองแบบเดียวกับที่ถูกตัดเย็บเป็นชุดเดรส ซึ่งมักทำจากโพลีเอสเตอร์ (ขวาล่าง) และผ้าสักหลาด โดยงานวิจัยนี้ใช้ผ้าที่ทำจากฝ้าย 65 เปอร์เซ็นต์ ผสมกับโพลีเอสเตอร์ 35 เปอร์เซ็นต์ (ซ้ายล่าง)


ผ้าทำหน้ากากแต่ละชนิดกรองโควิดได้ดีแค่ไหน

โดยนักวิจัยได้ทดสอบประสิทธิภาพของผ้าชั้นเดียวชนิดต่าง ๆ ในการกรองอนุภาคเกลือโซเดียมคลอไรด์ที่ถูกพ่นให้ฟุ้งกระจายในอากาศจากเครื่องที่จำลองการหายใจของคน ซึ่งอนุภาคเกลือเป็นตัวแทนของละอองน้ำที่ออกมาจากทางเดินหายใจนั่นเอง โดยพบว่าผ้าฝ้ายสามารถกรองอนุภาคที่มีขนาดเล็กกว่า 300 นาโนเมตรได้ 65 เปอร์เซ็นต์ และกรองอนุภาคที่มีขนาดใหญ่กว่า 300 นาโนเมตรได้ 90 เปอร์เซ็นต์ เปรียบเทียบกับผ้าไหม ผ้าชีฟอง และผ้าสักหลาด ซึ่งมีประสิทธิภาพในการกรองประมาณแค่ 50 เปอร์เซ็นต์เท่านั้นเอง จึงเห็นได้ว่าหน้ากากผ้าชั้นเดียวมีประสิทธิภาพต่ำกว่าหน้ากาก N95 โดยเฉพาะเมื่อทำจากผ้าที่ไม่ใช่ฝ้าย


หน้ากากสองชั้นทำจากผ้าซ้อนกันสองชนิดใส่ป้องกันโควิดได้ดีขึ้น

ต่างจากผ้าชั้นเดียว ผ้าสองชั้นมีประสิทธิภาพในการกรองอนุภาคสูงเทียบเคียงกับหน้ากาก N95 โดยผู้วิจัยพบว่าหน้ากากที่ด้านนอกทำจากผ้าฝ้าย แล้วซ้อนด้านในอีกชั้นด้วยผ้าไหม ผ้าชีฟอง หรือผ้าสักหลาด สามารถกรองอนุภาคที่ล่องลอยอยู่ในอากาศได้สูงถึง 80 – 99 เปอร์เซ็นต์ เพราะนอกจากอนุภาคที่ล่องลอยอยู่ในอากาศจะถูกกรองที่ด้านนอกด้วยผ้าฝ้ายซึ่งมีความหนาแน่นของเส้นใยผ้าสูงแล้ว ผ้าอีกชนิดที่อยู่ด้านในยังช่วยจับกับอนุภาคด้วยแรงทางไฟฟ้าสถิตได้ด้วย เนื่องจากผ้าดังกล่าวรวมทั้งผ้าใยสังเคราะห์อย่างโพลีเอสเตอร์ ส่วนใหญ่มีสมบัติไม่ชอบน้ำ จึงไม่ค่อยจับกับโมเลกุลของน้ำ ทำให้ประจุบนพื้นผิวของผ้าไม่ถูกโมเลกุลของน้ำบดบัง ผลลัพธ์ก็คือประจุต่าง ๆ ของผ้าที่อยู่ด้านในสามารถจับกับอนุภาคที่มีประจุตรงกันข้ามได้อีกทาง


หน้ากากผ้าต้องใส่ให้ถูกและต้องมีคุณภาพถึงจะกันโควิดได้

งานวิจัยนี้ยังพบด้วยว่าประสิทธิภาพในการกรองอนุภาคจะลดลงมากกว่ากึ่งหนึ่ง หากมีช่องเปิดแม้เพียงนิดเดียว ตัวอย่างเช่น หน้ากากผ้าที่ทำจากฝ้ายกับไหมที่ถูกเจาะรูเพียง 1 เปอร์เซ็นต์ของพื้นที่หน้ากากทั้งหมด มีประสิทธิภาพลดลงเกือบ 60 เปอร์เซ็นต์ ดังนั้น ไม่ว่าจะใส่หน้ากากแบบไหนก็ต้องแนบให้สนิทกับใบหน้าด้วย

นอกจากนี้ หน้ากากผ้าก็ควรมีคุณภาพตามมาตรฐาน โดยกระทรวงอุตสาหกรรมได้ออกประกาศ เรื่องข้อแนะนำคุณลักษณะผ้าที่ใช้ในการผลิตหน้ากากอนามัยสำหรับประชาชน เพื่อลดความเสี่ยงในการติดเชื้อโรคติดเชื้อไวรัสโคโรน่า 2019 (COVID-19) ซึ่งมีรายละเอียด เช่น ผ้าที่นำมาผลิตหน้ากากต้องสะอาด ไร้กลิ่น ไม่ระคายเคืองต่อผิวหนัง มีปริมาณของสารอันตรายไม่เกินค่าที่ปลอดภัย มีความคงทนของสีต่อการซัก และตัวหน้ากากเองก็ต้องมีความหนาและการผ่านได้ของอากาศอยู่ในเกณฑ์ที่กำหนด โดยผู้สนใจสามารถส่งตัวอย่างทดสอบได้ที่ สถาบันพัฒนาอุตสาหกรรมสิ่งทอ


เมื่อรู้แล้วว่าหน้ากากผ้าต้องสองชั้น แต่ไม่จำเป็นต้องทำจากมัสลินเท่านั้น ทีนี้ก็ถึงเวลามิกซ์แอนด์แมตช์หน้ากากฉบับทำเองสักที

แหล่งอ้างอิงข้อมูล:

– Konda, A., Prakash, A., Moss, G. A., Schmoldt, M., Grant, G. D., & Guha, S. (2020). Aerosol Filtration Efficiency of Common Fabrics Used in Respiratory Cloth Masks. ACS Nano, 14(5), 6339-6347. doi:10.1021/acsnano.0c03252
– https://www.diw.go.th/hawk/news/COVID.pdf [Accessed on 05 June 2020]
– ภาพโดย Lukáš Jančička จาก Pixabay
– ภาพโดย RENE RAUSCHENBERGER จาก Pixabay
– ภาพโดย Lis Carcamo จาก Pixabay
– ภาพโดย Mira Cosic จาก Pixabay
– Photo by Prince Abid on Unsplash

เรื่องโดย Supawich Chankow @PETROMAT

#COVID19 #โควิด19 #หน้ากากอนามัย #ClothMasks #หน้ากากผ้า #FabricMask #CottonMask #ผ้าฝ้าย #มัสลิน #สาลู